İçeriğe geç

Kur'an Etimoloji Yazılar

Ayn-Za-Za (ع ز ز)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 119 kez, 7 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: güçlü, kuvvetli, nüfuzlu, iktidarlı, zorlu, sağlam, asil/onurlu/ihtişamlı, direndi/dirençli/karşı koydu, yenilmez, üstesinden gelmek (örneğin bir tartışmada), heyecanlandırmak, yenmek, saygın, kıymetli, şan, kibir, mükemmel, gururlu ve sert bir şekilde, yavuz (katı)

Türkçe’ye girmiş türevler: aziz, azize, izaz, izzet, taziz, muazzez

Ar ˁazīz عزيز [#ˁzz faˁīl sf.] güçlü, değerli ≈ Aram ˁazīz עזיז [#ˁz] güçlü ≈ İbr ˁaz עז güç, kuvvet

Yorum Bırak

Ayn-Zı-Mim (ع ظ م)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 128 kez, 5 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: muazzam, önemli, büyük, saygı, onur, güçlü, şanlı, nüfuzlu-etkili adam, çok kudretli, muhteşem, şiddetli, ihsan (cömertlik)/bol, büyütmek/artırmak. azzama – büyük hale getirmek.

Türkçe’ye girmiş türevler: azim, azimüşşan, azam, azamet, azami, muazzam, sadrazam, tazim, uzma

Yorum Bırak

Dal-Nun-Vav (د ن و)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 133 kez, 5 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: Yakın olmak, yakınlaşmak, alçalmak, bir anlaşmanın veya sözün sonrasında yüzüstü bırakmak, benzemek.

Türkçe’ye girmiş türevler: denî, dün, dünya, dünyevî, edna, denaet, madun

Not: Arapça sözcük, denī “aşağı” sıfatının kıyas hali olan ednā “daha aşağı” sözcüğünün dişilidir. “Öte taraf” ile bir karşıtlığı ima etmesi bakımından İslam dini kökenli bir kavramdır.

Yorum Bırak

Ayn-Be-Dal (ع ب د)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 275 kez, 6 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: hizmet etmek, ibadet etmek, tapmak, bir şey etkisini kabul etmek, teslimiyetle veya tevazu ile itaat etmek, onaylamak, uygulamak, adamak, itaat etmek, köle, kontrol altına almak, bir araya getirmek, esir etmek

Türkçe’ye girmiş türevler: abit (ibadullah – Allahın kulları), abdiâciz, ibadet, ibadetgâh, ibadethane, ibadî, ibadilik, mabet, mabut, mabude, ubudiyet.

Aram ˁabed עֲבֵד [#ˁbd], Akad abdu. diğer Sami dillerinde #ˁbd kökü “çalışmak, hizmet etmek, köle olmak” anlamında olup, “tanrıya tapınma” anlamı Arapçaya mahsustur.

Yorum Bırak

Ayn-Mim-Lam (ع م ل)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 360 kez, 4 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı:İş, çaba, fiil, çalışma, işlem, eylem; yapmak, hareket etmek, çalışmak, işletmek,inşa etmek, üretmek, bir el sanatı uygulama, aktif olmak

amel: canlı varlığın gayeli olarak yaptığı iş. Buna göre “amel” “fiil” kelimesinden daha özel bir mâna ifade eder. Çünkü fiil, bilgisiz ve gayesiz olarak yapılan işleri de kapsamaktadır. Ayrıca dinî literatürde amel kelimesi giderek “emir, tavsiye veya yasaklara konu olan, sonunda ceza veya mükâfat bulunan tutum ve davranış” anlamını kazanmış ve böylece insanın her türlü işleri için kullanılan fiil kelimesine göre daha dar kapsamlı bir terim halini almıştır.

Türkçe’ye girmiş türevler: amel, aksülamel, amal, ameliyat, amil (amele), imal, istimal (müstamel, suistimal), mamul, muamele, teamül, imalat

Yorum Bırak

Ayn-Zal-Be (ع ذ ب)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 373 kez, 5 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: terk etmek, vazgeçmek, vazgeçirmek. Cezalandırma, azarlamak, ceza, işkence, acı, eziyet, sıkıntı, ağır ceza, bir haktan vazgeçmek, feragat etmek, çıkmak, engel olmak, sıkıntı vermek, zorluk çıkarmak. Bir şey inkar etmek, biri tarafından konulan engel, erişilemez olmak, önlemek.

azbun – lezzetli, hoş, tatlı (genellikle su), ör: 25:23, 35:12.

Türkçe’ye girmiş türevler: azap, muzip, tazip (muazzep)

Yorum Bırak

Kef-Lam-Lam (ك ل ل)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 377 kez, 4 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: 1. tüm, bütün, tamlık, bütünlük; 2. babasını ve çocuğunu kaybetmek, doğrudan mirasçısı bulunmamak, bitkin düşmek, yorgun, zayıf olmak; sadece uzak ilişkileri bulunmak

Türkçe’ye girmiş türevler: küllî, külli yevmin, külliyat, külliye, külliyen, külliyet, külliyetli

Aram kāl כָל [#kl] hep, tüm, bütün

Yorum Bırak

Sin-Mim-Vav (س م و)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 381 kez, 6 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: yüce, yüksek olmak, yükseltilmiş, çatı, tavan, isim, sıfat, nitelik; gök, bulut, yüksekte olan her şey, evin tavanı, yağmur, atın sırtı

semavat – yükseklikler, gökler, yağmur, yağmur bulutları.

ism – Bir şeyin, nesnenin ayırt edici işareti.

Türkçe’ye girmiş türevler: sema, semavat, alaimsema, isim, bismillah (besmele), esami, esma, tesmiye (müsemma)

Akad šamû, Sry. šmayā  ܫܡܲܝܵܐ, İbr šāmayim  שָׁמַיִם = Gökler, cennet, gökyüzü, sema

Yorum Bırak

Elif-Ye-Ye (ا ي ي)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 382 kez, 1 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: bir şeyin ve bir amacın mevcudiyetini gösteren alâmet. Açıkça ortada görülmeyen şey, âyetiyle bilinir ve tanınır. Açık alâmet, belirti, delil, nişan, ibret, işaret. İmza, belirgin işaret, alamet, iz, im, damga, gösterge, mesaj, kanıt, ispat, mucize, iletişim, Kur’anı Kerim ayeti.

Türkçe’ye girmiş türevler: ayet

Aram ˀāt את 1. alamet, işaret, 2. alfabenin her harfi = İbr ˀawot אות alamet

1 Yorum

Ye-Vav-Mim (ي و م)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 405 kez, 1 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: Gün, dönem, periyot, zaman, bugün, bu / şu gün, çağ/zaman periyodu, güneşin belli bir noktaya kadar yükseliş süreci, kaza veya olay.

Türkçe’ye girmiş türevler: yevm, eyyam, eyyamcı, yevmiye, yevmiyeci

Aram yūmā יומא = İbr yōm יום = Akad ūmu = gün

Yorum Bırak