İçeriğe geç

Yazar: Kuran Etimoloji

He-Dal-Ye (ه د ي)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 316 kez, 12 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: doğru yola gitmek, doğru yolu göstermek, yol göstermek, kılavuz olmak, uğurlamak, yola rehberlik etmek, yönlendirmek, doğru yolu – yönü izlemek; doğru yola yönlendirilen, hidayet edilen; doğru yol, yön, yöntem, davranış biçimi. Hediye.

ihtidâ : Hidâyete erme, hak ve doğru olanı benimseme.

Türkçe’ye girmiş türevler: hidayet, hediye, ihtida, mühtedi, mehdi

Yorum Bırak

Kef-Te-Be (ك ت ب)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 319 kez, 7 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: iki deri veya kumaş parçasını birbirine eklemek, inci tanelerini dizmek, su kırbasının ağzını sıkıca bağlamak;toplamak, bir araya getirip dikmek, bağlamak; istinsah etmek, dikiş dikmek, raptetmek; yazı yazmak, dikte etmek; tayin, atama, takdir, yargılanmış, cezası hükme bağlanmış olan; hükmetmek, bir araya getirmek, toplamak, birbirine bağlı, kitap, içinde veya üzerinde yazı yazılan şey, kayıt, kaydolmak, ferman, kutsal yazı, kâtip, yazıcı

Kur’ân-ı Kerîm’de kitâb kelimesiyle aynı kökten bazı fiiller “yazma” mânası yanında “farz kılma, hükmetme, takdir etme” mânalarında da geçmektedi.  Kelimenin başlıca şu anlamlarda kullanıldığı görülür: 1. Vahiy (Kur’ân-ı Kerîm, Tevrat, incil) 2. Amel defteri. 3. Levh-i mahfûz.

Türkçe’ye girmiş türevler: ketebe, katip, kâtibe, kitap, kitabe, kitabet, kitabi, kitabiyat, reisülküttap, mektep, mektubat

Not: Sami ktb kökünün nihai anlamı “dikiş dikmek, bağlamak, raptetmek” olup, “yazı yazma” anlamı en erken Aramcada kaydedilmiştir.

1 Yorum

Ra-Elif-Ye (ر ا ي)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 328 kez, 8 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: Görmek, düşünmek, tutmak; görüş sahibi olmak, algılamak, yargılamak, dikkate almak, bilmek.

Türkçe’ye girmiş türevler: rey, mirat, riya, mürai, rüya, rüyet

Yorum Bırak

Ra-Ha-Mim (ر ح م)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 339 kez, 9 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: merhamet etmek, şefkat göstermek, severek ve acıyarak korumak. Yufka yürekli olmak, acımak, birinin üzüntüsüne ortak olmak. Acınacak durumda bulunan kimseye yönelik yufka yüreklilik ve şefkat. Lütufta bulunma.

Rahima – İyilik eden, faydalandıran, özrü kabul eden veya affeden. Sevmek, hassasiyet, merhamet, acıma, bağışlayıcılık, yararlılığı deneyimlemek için gerekli olan her şeye sahip olmak.
Terhamu – merhamet, acıma, ya da şefkat sahibi olan; çok acıyan, çok şefkatli olan.
Erham – rahimler (tekil) rahim, yani menşe orijin. Karında bebeğin büyüdüğü hazne.
Ruhmun – ilişki, yani akrabalık, doğumla bağlantılı yakınlık; Bir ata ile bağlantılı akrabalık ilişkisi. Bir bağlantı veya ilişki durumu.
RahmanAr. fa’lan vezninde, etkin sıfat- isim olup “bütünlük ve kapsamlılık” fikrini taşır.
Rahimfail vezninde olup, daimi olan bir “yineleme ve verme” fikrini ifade eder.

Türkçe’ye girmiş türevler: rahmet, istirham, merhum, merhume, rahim, rahman

İbr/Aram raḥmān רחמן «merhamet eden», a.a. < İbr/Aram #rχm רחמ sevme, acıma, merhamet etme, bağışlama. ≈ Aram raḥəm רחם ana rahmi ≈ İbr rəḥām רחם a.a. ≈ Akad rēmu a.a. )

Not: Ar/Aram/İbr #rḥm “kucaklama, şefkat gösterme, merhamet etme” fiili, isim kökünden türetilmiştir.

Yorum Bırak

Cim-Ayn-Lam (ج ع ل)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 346 kez, 2 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: Bir şeyi yapmak, yaratmak, var etmek, varlık haline getirmek. Oldurmak, hale getirmek, oluşturmak. Başka bir hale, duruma dönüştürmek. Hakkıyla yargılamak, karar vermek, yasal düzenlemeler yapmak. Bilinir kılmak, yerleştirmek. İçine koymak, atamak, tahsis etmek. Ayarlamaya başlamak, başlamış olmak. Tencereyi ateşten indirmek için kullanılan bez parçası, kısa palmiye ağaçları, sürgünler, filizler.

Yorum Bırak

Kaf-Ta-Ayn (ق ط ع)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 36 kez, 8 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: kesmek, ayırmak, bölmek, ayrılmak, ayırmak, devre dışı bırakmak, devam edememek, çekilmek, yıkmak, çürümek, son vermek, durdurmak, bitirmek, devam etmemek, başaramamak, durmak, durdurulmak, engellenmiş, bir son vermek, parça, kısım, bölüm, bir bütünden kesilmiş

Türkçe’ye girmiş türevler: kıta, kat, ikta, inkıta, kati, maktu, mukataa, maktuen, kat´a, katiyen, katiyet, katiyetle

Yorum Bırak

Kaf-Ra-Elif (ق ر ا)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 88 kez, 4 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: okumak; derlemek, biriktirmek, yığmak, biriktirip dağıtmak; anlatmak, açıklamak, izah etmek, nakletmek; araştırmak, soruşturmak, incelemek.

Türkçe’ye girmiş türevler: kari, kuran, kıraat, kıraathane

Aramice ḳarā קרא‎ çağırma, seslenme

Yorum Bırak

Sad-Lam-Vav (ص ل و)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 99 kez, 4 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: Hayvanın arka orta bölümü, kuyruğunun çıktığı yer, sırtlamak, desteklemek, uyluklamak, yakından takip etmek, arkasından yürümek/takip etmek, (Musalli > önde giden atı izleyen arkadaki at) bağlı kalmak, söylev, nutuk, hitabe, konuşma, dua, namaz, yalvarış, bağışlanma dileme, istirham, rica, övgü, takdir, methiye, kutsama, lütuf, şükran

Türkçe’ye girmiş türevler: salâ, salat, musalla, salavat

Aram. ṣəlū, ṣəlūthāṣəlā [#ṣly] eğilme, bükülme, dönme

Akad. sulû dua, ibadet, yalvarma, rica, niyaz; sullû  başvurmak, müracaat etmek, yalvarmak, rica etmek; çağırmak, seslenmek

5 Yorum

Fe-Dad-Lam (ف ض ل)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 104 kez, 4 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: Bir şeyde çok iyi olmak, seçmek, ayırt etmek, ayırmak, üstün olmak, çoğalmak, fazlalaşmak, kazanç/hediye, yardım/ödül/iyilik/nezaket bağışlamak.

Türkçe’ye girmiş türevler: fazilet, fazıl, efdal

Yorum Bırak

Fe-Ayn-Lam (ف ع ل)

Kuran’da bu kökten türetilmiş kelimeler toplamda 108 kez, 6 adet türemiş formda geçiyor.

Kuran’daki geçiş yerlerinin detaylı analizi için tıklayınız  

Kök anlamı: Bir şey yapmak, yaptı, bir eylemin etkisine veya derdine maruz kalmak, işlemek(suç vb.), etkinlik, edinim elde etmek, gelenek/alışkanlık/tarz/adet.

Türkçe’ye girmiş türevler: fail, fiil, bilfiil, efal, faal, faaliyet, infial, meful

Yorum Bırak